مسیر خوشبختی

بازی های محلی

قبل از اینکه به تشریح بازی های سنتی منطقه خفر بپردازیم ،بهتر می دانم مقدمه دکتر عبدالعلی لهستائی و عبدالنبی سلامی بر بازی های سنتی " دوان " را متذکر شوم .ایشان نقل می کنند :

"بازی را زاییده تخیل و سرچشمه هنر دانسته اند و چون از احساس و ذوق انسان نشأت می گیرد دارای خصوصیات خلق و خوی مبتکران  آن است .بازی اولین عاملی است که کودک را با محیط دور و برش سازگار می کند .این بازی از آنجا که جنبه تعلیم و تربیت دارند ،قوانین و ضوابط آن را تقویت می نماید.

در بازی سنتی مبارزه بین دو نفر یا دو گروه برای پیروزی مطرح است .آن کس یا کسانی که در گروهی  قادر نباشند خد را بر حریف پیروز گردانن ،بازی را باخته و باید مجازات خاص هر بازی را متحمل گردند . برای پرهیز از مجازات ،گروههای حریف نهیت تلاش و از خود گذشتگی را می نمایند تا سبب پیروزی وسربلندی یارانشان گردند.

مردم مناطق  کوهستانی به دلیل خشونت محیط زیستشان که زندگی را سخت و دشوار کرده است ،کمتر دارای خلق و خویی آرام و رفتاری نرم هستند .از این رو بازی های سنتی آنها نیز از خشونت خاصی برخوردار است ،اما این بدان معنی نیست که خشونت لذت بازی را کاهش می دهد و بازیگر را نسبت به انجام بازی بی میل و رو گردان سازد .چرا که بازی اختیاری است و هیچ فردی بدون میل و اراده خویش در آن شرکت نمی کند " .

اگر چه امروز دلایل متعددی از جمله جاذبه ورزشهای چون فوتبال و والیبال ،نوجوانان و جوانان روستا را به خود مشغول کرده وکمتر به بازی سنتی دل می بندند ،اما هنوز در کوچه ها و میدانها شهر های کوچک و روستا ها عده ای هستند که در حال و هوای بازی سنتی ، خود را از قید و بند مسائل دست و پاگیر زندگی رهانیده و مشغول بازی اند . بازی های سنتی مردم منطقه خفر که هم اکنون بیشتر در روستاهای کوهپایه ای رواج دارد ،ریشه در سنت های دیرینه این سامان دارد .پیران روستا که در کودکی سبک بازی ها را سینه به سینه از بزرگتران خود آموخته اند و در جوانی بارها آن را تجربه کرده اند ،به کودکان و نوجوانان خویش آموزش داده اند که این سنت دیرینه را همچنان حفظ کنند .

شاید نتوان گفت که بازیهاس سنتی از چه زمانی به وجود آمده و رشد کرده تا به گونه بازی های امروز در آمده ه اند .از قدیمی ترین کتبی که درباره بازی های کودکانه به تفصیل نوشته اند ،مربوط به قرن چهارم و بخصوص قرن پنجم هجری است .ابوبکر ربیع بن احمد بخاری (متوفی به قرن چهارم )مؤلف کتاب پر سود هدایت المتعلمین درباره ورزش (ریاضیات )و بازیها به تفصیل گفتگو کرده است.همچنین در قرن پنجم ابولفتح احمد ابن محمد میدانی متوفی به سال 158 هجری قمری فصل مفصل و مستقلی را در کتاب خویش به نام السامی فی الاسامی راجع به بازی های آن روزگاران تخصیص داده و نحوی انجام بازی هارا به طور کامل شرح داده است .و اینک به شرح چند بازی رایج و مطرود در منطقه می پردازیم :

بازی الک دولک (alak dolak )    

وسایل بازی :دو چوب راست یکی به طول 60 و قطر 1 سانتی متر و دیگری به طول 25 و قطر 5/. سانتی متر میدان جمع و جور بازی و دو نفر بازیکن .قبل از شروع بازی ابتدا وسایل را مهیا می کنند و در مکانی که قرار است بازی انجام بگیرد دو خط راست (دو الی سه متر ) موازی هم با فاصله سه متر روی زمین می کشد که معمولا یا با نوک چوب روی زمین خاکی ،این خطوط را رسم می کنند و یا با گچو یا با زغال ویا آهک این کار را انجام میدهند .

ابتدا با شیر و خط ، یا پر و پوچ نفر اوّل بازی را مشخص می کنند .و نحوی شروع بازی بدین گونه است که فرد اول به قید قرعه حکم بازی را یافته ،پشت خط اول می ایستد و اول چوب کوچکتر به خط دوم می اندازد و بعد چوب بزرگتر به قصد زدن چوب کوچکتر روانه می کند .اگر توانست این کار  را بکند بازی شروع می شود ،در غیر این صورت بازی به نفر دوم می رسد . روال بازی به این صورت است که فرد بازیکن با نوک چوب بزرگتر به چوب بزرگتر که روی زمین است می زند وچوب کوچکتر از روی زمین جهش می کند . در این هنگام آن فرد بایستی با چوب بزرگتر که در دست دارد با سرعت هر چه تمام تر به زیر چوب کوچکتر که حالا از زمین کنده شده است بزند و آن را از زمین دور کند . بدیهی است که هر چه چوب دورتر برود امتیاز فرد در پایان بازی بیشتر است .فردی که بازی را ادامه می دهد سه ضربه بیشتر نمی تواند بزند ضربه اول می گوید :الکینا ) alakeina) در ضربه دوم دولکینا در ضربه سوم سه لکینا ،بعد از پایان سه ضربه با چوب بزرگتر (60 سانتی متر ) مسافتی که چوب کوچکتر (25 سانتی متر ) رفته است را می شمارند .مثلاً نفر اول 100 چوب و باز بازی با انداختن چوب به پشت خط تکرار می گردد .و تا آخر بازی فرد اول بازی را دارد که بتواند چوب بزرگتر را از پشت خط به چوب بزرگتر بزند .

در پایان بازی مجموع چوب ها را می شمارند .(یعنی مسافتی را که به وسیله چوب بزرگتر اندازه گیری شده است ) و نفر برنده در بازی الک دولک یک ساعته یا دو ساعته یا بیشتر مشخص می گردد .

بازی دینگو دینگو : (Dingo dingo  )

یکی دیگر از بازی هایی که در منطقه خفر رواج داشته و هم اکنن نیز در بعضی از روستاها انجام می گیرد دینگو دینگو است .

وسایل بازی : یک چوب بلند 4-5 متری با قطر زیاد که مقاومت داشته باشد و یک پایه که ممکن است یک بشکه –یک دیوار کوتاه – یک سنگ بزرگ باشد ، و دو نفر بازیکن .

بازیکنان نقطه وسط چوب را روی پایه می گذارند و یک نفر از آنها این سوی چوب و پایه و یک نفر دیگر آن سوی چوب و پایه می نشیند و بازی را شروع می کنند و هر بار یکی از آنهابالا می رود و یکی دیگر پایین و بالعکس که در حین انجام بازی ،فردی که بالا می رود می گوید :" دینگو " فردی که پایین می آید جوابش را میدهد :" دینگو " دینگو دینگو همان الاکلنگ رسمی است .

بازی بکش - بکشو    

وسایل :توپه ،میدان ، دو یا چند بازیکن .

در منطقه خفر دو جور بازی بکش بکش رواج دارد :یکی اینکه با قرعه یا طاق جفت و یا داوطلبانه یک نفر کنار دیوار میدان می ایستد و دورش را با گچ یا زغال یا چوب خطی دایره وار می کشند و آن فرد حق ندارد از آن محوطه بیرون بیاید .آنها که بیرون خط هستند به نوبت یکی یکی توپه را (که از پارچه درست شده که توی آن جیر یا سنگریزه و پارچه است )در دست می گیرند و سعی می کنند کسی را که پای دیوار ایستاده با آن بزنند .(البته از کمر به پایین )و او حق دارد از جلو توپ بگریزد و یا به هوا بپرد که توپ به او نخورد ،مشروط به اینکه از خط خارج نشود .

هر کس نتواند او را بزند باید برور ودر جای او بایستد .ضربات بکش سختآزار دهنه وبیرحمانه است .جایش سرخ و کبود می شود وخون مردگی پیدا می کند .طریقه دیگر این است که وسط دایره می ایستد ،بازیکنان که دایره وار ایستاده اند به نوبت با توپ او را می زنند و او هم با جا خالی کردن و پریدن به هوا از خود دفاع می کنند .هر که او را نزند باید به جایش بایستد .در این نوع بازی غیر از سر و صورت همه جای شخص هدف گیری می شود .

تی با تی بانو (Teba  teibanu )

وسایل :میدان ،دیوار ،چند نفر بازیکن .

دو نفر مرد بهد از انتخاب مرد های خود با طاق یا جفت پشت دیواری با فاصله قابل ملاحظه ای پنهان می شوند و هر کدام دسته خود را بصورت صف زیر دست خود وا می دارند .بعد سردسته گروه اولاز شت دیوار صدا می زند تی با تی بانو .

سر دسته گروه دوم جواب میدهد :لبی لبی که (مخفف لبیک لبیک است )مردت کیه ؟ سر دسته گروه دوم نام حقیقی یکی از بازیکنان دسته خود را ذکر می کند .مثلاً "حسین ، احمد ،تقی و..."یعنی این بازیکن در کنار دست من ایستاده است .حالا فکر کن که درست می گویم یا نه ؟ سر دسته گروه اولی کمی فکر می کند که ببیند واقعا آن کسی که سرمرد دسته دوم گفته کنار دست همان سر مرد ایستاده یا نه و بالاخره یکی از این دو جواب میدهد " درسته –غلطه ".

اگر تشخیص درست بود خود و دسته اش برنده شده و باید از بازندگان کوله بگیرند بعد رل دسته دوم را بازی کنند ،اما اگر غلط تشخیص داد ،سر مرد دسته دوم در این دفعه کسی را که در کنار دسته اش بوده خواه اسمش را درست گفته باشد یا غلط به آخر صف می فرستند و نفر سوم در کنار دست سرمرد جای می گیرد .

 

 

دارموسه بازی:( Darmosa)  

بازی به صورت گروهی با حداقل سه نفر و (نوع دوم ) حداکثر 12 نفر انجام میگیرد .ابتدا بر حسب توافق یا شیر وخط و یا پر و پوچ از بین گروه سرمرد انتخاب می کنند بعد از انتخاب سرمرد بازی شروع می شود .بدین صورت که میدان وسعی در نظر می گیرند و فردی که به عنوان سرمر شناخته شده در نقطه شروع بازی که درست ابتدای میدان است ،می ایستد ،در حالی که توپ موتی ( Muti ) و چوبی که معمولا از گرز نخل است در دست دارد ، و انتهای میدان اعضاء گروه هستند و وسط میدان یعنی بین نقطه سرمرد و گروه بازیکن ،مکانی را مشخص می کنند به عنوان "اوده " ( Owde ) با شروع بازی سرمرد به وسیله چوبی که در دست دارد محکم به زیر توپ می زند و حالا باید گروه بازیکنی که در انتهای میدان قرار گرفته اند سریع و فرز توپ را با دست بگیرند و به سرمرد بزنند تا او نتواند نو شود .اگر موافق به اینکار شدند ،سرمرد سوخته (باخته ) و باید آن کسی که سزمرد را زده است جای او را بگیرد و الا سرمرد همچنان پشت توپ قرار دارد .

بازی دارموسه بازی (نوع دوم )

وسایل :توپه ،مسه ( Mossa ) میدان و چند بازیکن ،مسه به معنی دستگیره و تکیه گاه چوبی است به قطر 5 و طول تقریبی 50 تا 70 سانتیمتر ،صاف و تراشیده .

توپه همان توپ است ،از پارچه و لاستیک درست می کند لاستیک را می گذارند لای پارچه و محکم می پیچند .وقتی به اندازه یک نارنج شد ، پارچه سفید یا ماهوتی را روی آن می کشند و با سوزن وقیطان نقش و نگاری روی آن می بافند که این توپه در منطقه معروف به توپه ماهوتی است . دو نفر سرمرد می شوند و با طاق و جفت ،عده ای بالای میدان می ایستند و عده ای دیگر هم با سرمردشان پراکنده می شوند و توی میدان بازی شروع می شود. اول سرمرد آن دسته که بالای میدان ایستاده با دست چپ ،توپه را بالا می اندازد و بعد با مسه که در دست راست دارد با زور و توان زیاد می زند زیر آن.

آنهایی که پایین هستند سعی می کنند توپه را از هوا بگیرند . هر وقت یکی از آنها توپه را در هوا گرفت همه آن گروه می آیند بالای میدان و آنهایی که بالا هستند با سرمردشان می روند پایین .کسانی که بالا هستند به نوبت زیر توپه می زنند .هر گاه یکی از آنان توپه را به هوا انداخت و نتوانست با مسه زیرش بزند، سوخته است و جایش را میدهد به نفر بعدی و اگر سه نفرشان پشت سر هم سوختند باید خودشان بروند پایین و پایینی ها بیایند بالا .

ترکه بازی : ( Tarke bazi )

وسایل: ترکه ،پایه ،ساز ،نقاره ،(دهل) میدان و بازیکن .

بازیکنان در میدان جمع می شوند و احیاناً خرمنی از آتش می افروزند .ساز و نقاره در گوشه ای از میدان نوای مخصوص ترکه بازی را می نوازد .جمعیت تماشاچی دور میدان می ایستند. دو بازیکن می روند به میدان ،یکی پایه و دیگری ترکه را در دست دارند ؛آنکه پایه دارد کارش دفاع و آنکه ترکه دارد کارش حمله است .

دو بازیکن مدتی دور آتش می چرخند و با چوبهایشان بازی می کنند و با نوای ساز و نقاره این دست و آن دست می کنند ،می چرخند و چوب را می چرخانند به هر حال آنکه کارش حمله است جلو و آنکه کارش دفاع است در دنبال حرکت می کند . حمله کننده برای تضعیف روحیه طرف قیه می کشد و آماده می شود برای ضربت زدن .

دیگری ر حالی که چشم هایش را از چشم ها و دست های حریف بر نمی دارد و او را حسابی زیر نظر دارد مواظب است که از هر طرف ترکه انداخت ، چوب پایه را جلو ترکه بگیرد.در این بازی ساق پا ،پشت پا ،قوزک،زانو و احیاناً ران محل اصابت ترکه است و بالاخره ممکن است حمله کننده چندین بار قیه بکشد و حالت به خود بگیرد .ولی چون مدافع را سرسخت و هوشیار دریابد ،ضربه ای فرو نیارد .در این بازی ،چپ دست ها چه در حمله ،چه در دفاع بر یکدیگر برتری دارند ،زیرا بیشتر حمله متوجه طرف چپ دست است که آنها مسلط تر اند .بعضی اوقات افراد دو محل یا دو دسته یا دو نفر که خرده حسابهایی با هم دارند ،برابر هم قرار می گیرند و ضمن بازی پر شور و هیجان انگیزی حساب های پیش را با ضربه های ماهرانه آبدار تسویه می کنند . در این جا حمله کننده باید پایه را در دست گیرد و آنکه پایه در دست داشته از بازی خارج می شود و تازه نفسی به میدان آمده ،ترکه را برمی دارد و حمله را شروع می کند .آهنگی با ساز و دهل برای ترکه بازی نواخته می شود که جنگ نامه نام دارد .در این بازی معمولا دو دسته مشخص به نوبت با هم بازی می کنند .ناگفته نماند که این بازی ویژه عروسی هاست و احیاناً در موارد استثنایی انجام می پذیرد .

بازی قلاغ پر (کلاغ پر ) (Qalagpar )

وسایل : چند بازیکن .  

بچه ها دور هم می نشینند و به حکم قرعه یکی را به سرمردی انتخاب می کنند . بعد دایره وار دور هم می نشینند .سرمرد دستش را روی زمین می گذارد و در حالی که نوک انگشت اشاره اش روی زمین است دیگران نیز چنین می کنن .و در همان حال می گویند برغو (barqu ) بعد یک مرتبه نام موجود یا شیئی را می برند و می گویند " به هوا " مثلاً سنگ به هوا یا کفتر به هوا و هر جمله ای را که گفت و نام هر موجود یا شیئی را که نام برد دستش را به علامت پریدن آن موجود یا آن شی بالا میبرد ؛ بازیکنان باید متوجه باشند که فقط زمانی دست خود را بالا ببرند که سر استاد یا سرمرد نام پرنده ای را ببرد و بگوید به هوا .اگربازیکنی اشتباه کرد و در موقعی دستش را بالا برد که نام چیزی غیر از پرنده برده شده است ، سوخته و باید مجازات شود .برای مجازات خطاکار (یعنی بازیکن سوخته و اشتباه کرده ).را به پشت بخوابانند و او پاهایش را زیر شکمش و سرش را زیر دستهایش پنهان می کند ،سرمرد یک انگشت خود را به علامت میخ یا سه انگشت را به علامت پایه روی پشت تو می گذارند : تپو تپو اندر تپو میخ یا سه پایه ؟

در حقیقت از بازیکن می پرسد که آیا من علامت میخ روی پشت تو گذاشته ام یا سه پایه ؟ اگر بازیکن درست جواب داد ،دیگر مجازاتی نداند ،اما اگر اشتباه کرد ،مثلاً سرمرد علامت سه پایه را روی پشتش گذاشته و او گفت میخ باید مجازات شود .به این طریق که بچه ها دست هایشان را مثل ستون می گذارند روی هم در پشت بازنده و چندین بار پشت سر همبا هم دست هایشان را به صورت ستون بالا برده و پایین می آورند و می زنند توی پشت بازنده .اگر ستون بر هم ریخت هر کس مستقل از بازنده را مشت می زند و بعد بازی از نو شروع می شود .

بازی بندک سرگو (Bandaksaregow )  

وسایل بازی : طناب ، میدان ،چند نفر بازیکن .

طناب یا بندی می آورند سرمرد یک دسته سر آن را در دست می گیرد و مرد هایش هم هر کدام نقطه ای از آن را .سرمرد موظف است که مرد های خودش را نگه داری کند و نگذارد افراد دسته دیگر به آنها نزدیک شوند .

چون آنها مرتب خودشان را نزدیک می کنند تا سوار آنها شوند سرمرد باید با لگد زدن آنها را دور کند و آنها می کوشند تا بی آنکه لگدی بخورند کوله شوند .نا گفته نماند که محل بازیکنان هم ثابت است و به هر حال مدام که سرمرد لگدی به هیچ یک از مرد های دسته دیگر نزده است ،مرد هایش باید در معرض حمله و کوله دادن باشند و زمانی که سرمرد یکی از آنها را با لگد زد ،جای دو دست عوض می شود و باز موضوع حمله از و کوله و دفاع و لگد زدن .

بازی قطور (Qutur )

وسایل : 5 دانه ریگ ،دو بازیکن .

دو بازیکن روبروی هم روی زمین می نشینند ،5 ریگ صاف و گرد را که معمولا ً از گردو ریزتر و از فندق درشت تر است و به میان می آورند ،یکی از این 5 تا کمی بزرگتر از چهارتای دیگر است .برای به هوا انداختن و باز گرفتن چهارتای روی زمین باید نقش هایی را انجام بدهند .

بازی با طاق و جفت شروع می شود .کسی که بازی را شروع کرده است اگر در ضمن بازی حتی یک بار بسوزد ،باید بازی را در نوبت خودش از اول شروع کند .بنابراین برنده کسی است که بازی را از اول تا آخر بدون وقفه وسوخت پشت سر هم انجام دهد .در اول بازیکن چهار ریگ را بطور پراکنده روی زمین می گذارد و بعد ریگ بزرگتر را به هوا می پراند و در فاصله متوسط آن یکی از ریگ ها را از بین بر میدارد و در حالیکه آن ریگ را در ست دارد ،ریگی را که از هوا سقوط می کند ،می گیرد . بعد ریگ دوم ، سوم ، چهارم را . در بازی دوم ریگ ها را دوتا دوتا روی زمین می گذارند و به ترتیب بازی اول آنها را برمی دارد .

در بازی سوم سه ریگ را جدا و یکی را جدا برمیدارد و ریگی را که به هوا انداخته می گیرد .در بازی پنجم نیز چهار ریگ را کنار هم بر زمین می گذارد و ریگی را به هوا می اندازد و در همان حال چهار ریگ را از زمین برمی دارد و ریگی را که به هوا انداخته و در حال سقوط است می گیرد و می گوید :هشتک بر یک . دفعه دوم ریگ را به هوا می اندازد و در همان حال می گوید :هشتک و چهار ریگ دیگر را بر زمین گذاشته و هنگام گرفتن ریگ در حال سقوط می گوید: هشتک بر دو .و این عمل تا هشتک بر هشت به دنبال هم ادامه می یابد .

در بازی ششم ،بازیکن اول سفره بزرگ درست می کند و بعد سفره کوچک .سفره بزرگ بدین طریق است که چهار ریگ در زوایای یک مربع مسطتیل فرضی قرار می دهند و بعد ریگ بزرگتر به هوا می پراند و باز می گیرد و در فاصله پراندن و گرفتن یک ریگ ،ریگ ها را به وسط سفره می آورد و بعد که به همین ترتیب چهار ریگ را جمع و در وسط آورده و ریگ را به هوا می اندازد و چهارتایی را با هم برمی دارد و بعد ریگ را به هوا می پراند و چهار ریگ را بر زمین می گذارد و ریگ در حال سقوط را می گیرد .

سفره کوچک بدین طریق است که ریگ ها را در زوایای مربعی به مراتب کوچکتر از دفعه پیشین قرار میدهد و با پرتاب ریگ به بالای چهار ریگ حاشیه سفره کوچک را با هم از زمین برمی دارد و ریگی را که به هوا انداخته می گیرد و بعد با انداختن ریگ به بالای آن چهارتا را روی زمین می گذارد .

در بازی هفتم کله Kola  درست می شود . بازیکن سر انگشت های دست چپش را به صورت پیاله ای وار به زمین تکیه می دهد و به نحوی که لای انگشتانش به اندازه گذاشتن یک ریگ فاصله باشد .بعد چهار ریگ میدان انگشتهایش روی زمین می گذارد و با هر پرتاب و بازگشتن ریگ از هوا یکی از آنها را به داخل کله می راند .بعد که هر چهار ریگ در کله جمع شد با یک حرکت پرتاب و باز گرفتن همه را از زمین برمی دارد و باز با انداختن ریگ به بالا و گرفتنش آنها را بر زمین می گذارد .

در بازی هشتم بازیکن قیچی درست می کند .بدین گونه که چهار ریگ را در یک خط مستقیم به نحوی که فاصله هر کدام از آنها با دیگری دو انگشت باشد ، روی زمین قرار می دهد و با هر پراندن و بازگرفتن ریگ به هوادو انگشتش را از میان دو ریگها عبور می دهد و بعد از سه بار تکرار این عمل و عبور دو انگشت از فاصله دو به دوی آنها همه ریگها را با هم از زمین بر می چیند و ریگی را که به هوا انداخته باز می گیرد و آن را ریگ را از هوا می گیرد و بازی تمام است .

کسی که هشت بازی را پی در پی و بدون سوختن انجام بدهد برنده است .وقتی که برنده معلوم شد برای پنج تا ریگ نام مختلف زیر را انتخاب می کنند .

1-   چن دارزنک (Cendarzanak  )

2-   ملو ملوکنک ( Malu malukonak )

3-   پنجیر (Panjer )

4-   خنج( Xenj )

5-   گرده مشت (Gordemost )

و هر پنج سنگ را با هم پشت دست بازنده و روی نوک پنج انگشت قرار می دهند .

و او باید همه را همان طور که پشت دستش قرار داده اند نگه دارد و به هوا بیاندازد و سعی کند همه آنها را هنگام سقوط از هوا با کف دست بگیرد .

هر یک را که نتوانست بگیرد و بر زمین افتاد ،مجازاتی دارد .مجازاتش همان است که نام آن ریگ را گذاشته اند ،مثلاً اگر بازنده نتوانست ریگ پنجیر را از هوا هنگام سقوط بگیرد ،پنجیرش بگیرند . بدین طریق که برنده همان ریگ را در دست می گیرد و بازنده دستش را روی زمین می گذارد .به نحوی که کف دست مماس با زمین باشد ، بعد برنده ریگ پنجیر را به هوا می اندازد و می گیرد . نهایت در فاصله انداختن و گرفتن چندین بار پشت دست بازنده را بیشتر نیشگون بگیرد .از همه بدتر این است که مادامی که برنده قادر است ریگ پنجیر را مثلاً به هوا بیندازد و بگیرد در فاصله پراندن و گرفتن می توان پشت دست بازنده را با نیشگون خود آزار بدهد ، مگر موقعی که ریگ سقوط کند و برنده نتواند آن را در حین سقوط بگیرد .اگر ریگی که افتاده چن دارزنک است برنده با ناخن هایش به همان نحو که شرح داده شد ،پشت دست بازنده می کوبد .

اگر خنج است پشت دست بازنده را با ناخن می خراشد و اگر مشت است ،پشت دست او را مشت می زند .چه بسا در خاتمه بازی پشت دست بازنده خون آلود است و چشم هایش پر از اشک ،منتها ریگ ملو ملوکنک است که اگر بر زمین بیفتد ،پشت دست بازنده به وسیله برنده به همان نحو که بیان شد نوازش داده می شود .آغاز دور دوم بازی با بازنده است .

 

لعکر بازی ( Lakor )

وسایل این بازی عبارتند از چند سنگ پهن شکل و یک سنگ استوانه ای سکل 5 سانتیمتری .

این بازی را با هر چند بازیکن انجام می شود و هر شخص به تنهایی باید امتیاز برای خودش کسب کند .به این ترتیب که ابتدا هر کدام از نفرات یک سنگ پهن به اندازه ای که در دست جای می گیرد در دست گرفته که به آن لعکر می گویند .سپس سنگ لوله ای شکل که در اصطلاح محلی قط (get) نام دارد و در فاصله 8 متری بر روی زمین به صورت عمودی می نشانند .

برای اینکه مشخص شود چه کسی ابتدا بازی را شروع کند ،همه افراد بر روی خط که رسم گردیده ،ایستاده و لعکر را بسوی قط پرتاب می کنند ، هر لعکر که به قط نزدیک باشد شروع کننده محسوب می شود و سنگ ها بعد از آن به ترتیب در ردیف بعدی بازی به ترتیبی که گفته شد ، شروع می شود .ابتدا شخص شروع کننده از فاصله مشخص شده لعکر را به سوی قط پرتاب می کند ،اگر سنگ به قط خورد ،شخص حرکت می کند و فاصله جابه جایی قط را با پا اندازه گرفته و یا شمارش آن را به حساب خود منظور می نماید و دوباره قط را نشانده و از جایی که لعکر پس از پرتاب اول ثابت مانده بسوی قط پرتاب می کند و اگر باز به قط برخورد کند ،شمارش و ادامه بازی به ترتیبی که گفته شد ادامه می یابد .حال اگر لعکر به قط برخورد نکند ،شخص مذکور از دور خارج می شود و باید صبر کند تا دوباره نوبتش برسد .در این حال بازیکن دوم از فاصله تعیین شده لعکر خود را بایستی به سوی لعکر بازیکن اول پرتاب نماید .اگر برخورد کرد یک امتیاز محسوب می شود و پای خود را روی لعکر بازیکن اول گذاشته و به سوی قط پرتاب می کند اگر برخورد کرد شمارش به ترتیبی که گفته شد به نفع بازیکن دوم ادامه می یابد . و اگر برخورد نکرد بازیکن بعدی وارد بازی می شود و بازی بدین صورت ادامه می یابد .

بازی بشکلو( Besh  kelow )

وسایل :یک توپ پشمی و یک تکیه چوب .

بازی میان دو گروه است .ابتدا یارگیری صورت می پذیرد و به تعداد مساوی تقسیم می شوند و برای اینکه تیم شروع شونده مشخص شود ،با یک سنگ پهن شکلی که تر کرده اند به جای شیر و خط ،تر و خشک می کنند ؛بدین روش که یکطرف ،طرف سنگ پهن شکل را با آب دهانشان پرتاب تر می کنند و به هوا پرتاب می کنند و در نتیجه سنگ به زمین می افتد ، اگر سنگ تر بود بازی کننده گروهی است و اگر سر گروه آن گفته است من تر می خواهم یعنی قسمت خشک سنگ مشخص بود ،بازی کننده گروهی است که سر گروه گفته است من خشک می خواهم .بعد از انتخاب تیم شروع کننده ،تیم دوم در قسمت پایین زمین قرار می گیرد .بعد یک نفر از تیم مقابل می آید و توپ را در دست می گیرد تا به یکو نفر از تیم شروع کننده با چوب به آن بزند و به این عمل اصطلاحاً بل دادن (Bol) گویند بعد از شوت توپ ،اگر توپ بدون اینکه به زمین بخورد ، یکی از یاران تیم مقابل آن را گرفت و جایگذین تیم شروع کننده خواهد شد و توپدر اختیار آن قرار خواهد گرفت و اگر توپ به زمین خورد شخص شوت کننده از شوت مجدد محروم شده و به اصطلاح محلی " حرام "می شود و در صورتی می تواند شروع کند که مسیر مشخص شده را که از سنگ حرامی تا انتها ادامه دارد بتواند طی کند و همین مسیر را دوباره برگردد بدون اینکه توپ توسط  یاران تیم مقابل به وی برخورد نماید .این بازی از هیجان و سرعت خاصی برخوردار است .

قلات بازی ( Qalat )

از جمله بازی هایی است که در آن صحبت از جنگ و ستیز و شکست و پیروزی است و در واقع دو گروه روبروی هم قرار می گیرند و به مبارزه می پردازند و چون بازی دوستانه انجام می پذیرد ،نفرات به جای اینکه مستقیماً روبروی هم قرار بگیرند و همدیگر را کتک کاری کنند ،سنگ ها را به جای خود به عنوان شاه و سربازان خیالی انتخاب می کنند و در میدان جنگ می گمارند .

وسایل بازی :

ده سنگ مکعب شکل مانند آجرهای معمولی و یک قطعه زمین به مساحت تقریبی صد متر مربع و تعدادی سنگ جهت پرتاب به عنوان تیر که بایستی از لحاظ وزن و حجم معمولی باشد .

نفرات بازیکن :

دو گروه 5 نفره در دو تیم و دو جبهه .

شروع بازی :

ابتدا زمین را مشخص کرده و قسمت بالای زمین ( میدان ) سربازان وشاه سک گروه مستقر می شوند .(که توسط افراد سنگ ها به طور عمودی قرار داده می شود ) .و قسمت پایین زمین درست روبروی گروه استقرار یافته ،گروهی دیگر که در واقع گروه مقابل گروه اول می باشد قرار می گیرند که در واقع فعلاً سربازان و شاهان خیالی دو گروه روبروی هم موضع گرفته و آماده نبردند .

حالا نوبت به یارگیری می رسد .دو نفر به عنوان سر گروه انتخاب می شوند و هر کدام چهار سرباز را انتخاب می کنند و یارگیری تمام می شود و بدین وسیله دو گروه 5 نفره تشکیل می گردد و در اینجا بازی در شرف شروع است و لازم است مشخص ود که چه گروهی باید نخست جنگ را شروع کند .

برای روشن شدن این موضوع تر و خشک می کنند .

در اینجا بازی شروع می گردد.گروهی که بایستی جنگ را شروع کند ،در جلو سربازان و شاهان خیالی خود قرار می گیرند تا با سنگ هایی که در دست دارند با سربازان و شاه خیالی گروه مقابل مبارزه کنند.

بدیهی است به خاطر اینکه جنگ و مبارزه جنبه واقعی یابد گروه مقابل یعنی گروهی که بایستی جنگ را شروع نکند میدان را ترک می کنند و بدین ترتیب حالاگروه اول که باید بازی را شروع کند که یک طرف میدان ایستاده اند و مقابل آن گروه دشمنان فرضی هستند .

5 نفر گروه شروع کننده جنگ در یک صف قرار می گیرند و هر کدام از نفرات گروه فوق الذکر بایستی یک سنگ را به طرف سربازان و شاه خیالی گروه مقابل پرتاب کند و هر کدام از آنها که یکی از سربازان و شاه گروه مقابل را بکشد ،می تواند دو سنگ دیگر پی در پی به طرف گروه مقابل پرتاب نماید .بازی به همین شکل ادامه می یابد تا کل 5 نفر سنگ هایشان را پرتاب کنند .اگر این 5 نفر تمامی سربازان وشاه گروه مقابل را از بینببرند و برد اول دست یافته اند و باید خود را برای برد نهایی آماده نمایند .و راه رسیدن به برد نهایی چنین است که نفرات گروه اول پس از اینکه همه سربازان و شاه گروه مقابل را کشتند ،بایستی به جبهه گروه کشتگان و شکست خوردگان وارد شوند و شاه و سربازان خیالی خود را نیز بکشند اگر موافق شدند به برد نهایی نائل می آیند و اگر نتوانند بایستی میدان را ترک نمایند تا گروه دوم در جای خود جایگذین شوند. گروه دوم نیز باید سعی کنند شاه و سربازان گروه اول (گروه شروع کننده ) را بکشند .اگر از عهده این کار برآمدند و هر دو گروه مساوی شدند و پیروزی یا شکست نصیب هیچ کدام از گروهها نشده است و اگر نتوانست دوباره بازی ادامه می یابد ،به این طریق که جای گروهها مجدد تعویض می گردد. شایان ذکر است که در جنگ و ستیز بین نیروهای هدف اصلی کشتن شاه است و نابودی شاه سبب پیروزی یک گروه بر گروه دیگری می شود .

این بازی از هیجان خاصی برخوردار است که در اکثر نقاط خصوصاًکرفت همچنان معمول می باشد