رسول خدا فرمود: جبرئيل نزد من آمد و گفت :يا رسول الله ، خداوند مرا با هديه اى به سوى تو فرستاد كه پيش از تو به هيچكس چنين هديه گرانبهائى اعطا نفرموده است .

پيامبر پرسيد: هديه چيست ؟
گفت : صبر، بهتر از آن قناعت ، بهتر از آن رضا، بهتر از آن زهد، بهتر از آن اخلاص ، بهتر از آن يقين است و اصل همه اينها توكل .
پيامبر مى فرمايد: پرسيدم توكل بر خدا به چه معنى است ؟
جبرئيل پاسخ داد: يقين داشتن به اينكه مخلوق قدرت ندارد به تو ضررى يا سودى برساند. و نمى تواند نعمتى به تو بدهد و يا ترا از نعمتى محروم سازد.
توكل نوميدى از خلق است . پس هرگاه انسان به اين مرحله از يقين رسيد، ديگر او براى احدى جز خدا كار نمى كند، جز به خدا اميد ندارد، جز او از كسى بيم ندارد و به احدى جز او دل نمى بندد. اين معنى توكل است .
پيامبراكرم : تفسير صبرچيست ؟
جبرئيل : آنست كه در سختيها، تنگدستيها و گرفتاريها استقامت نمائى ، چنان كه در حال رفاه و ثروت و عافيت زندگى مى كنى .
پيامبر اكرم : تفسير قناعت چيست ؟
جبرئيل : قناعت آنست كه به آنچه از دنيا مى رسد، هر چند كم باشد، قناعت كنى و سپاس گوئى .
پيامبر اكرم :تفسير رضا چيست ؟
جبرئيل : راضى كسى است كه بر مولايش غضب نكند، خواه چيزى از دنيا به او برسد، خواه نرسد، و در مقابل عمل كم و آسان از خود راضى نشود.
پيامبر اكرم : تفسير زهد چيست ؟
جبرئيل : زهد آنست كه انسان كسى را كه خدا را دوست دارد، دوست داشته باشد و كسى را كه خدا را دشمن دارد، دشمن بداند. از حلال دنيا به اندازه رفع حاجت استفاده نمايد و به حرام دنيا هيچ توجهى نكند. زيرا در حلال آن حساب ، و در حرام آن عقاب است . با همه مسلمانان رئوف و مهربان باشد و آنان را مورد ترحم قرار دهد، چنانكه به خودش رحم مى كند. از سخن باطل بپرهيزد، چنانكه از مردار متعفن و گنديده مى پرهيزد. از دنيا دورى گزيند، چنانكه از آتش اجتناب مى ورزد. آرزويش را كوتاه كند و مرگش را جلو چشمش ببيند.
پيامبر اكرم : تفسير اخلاص چيست ؟
جبرئيل :مخلص كسى است كه از مردم چيزى نمى خواهد مگر اينكه آن را به دست آورد. آنگاه از دستاورد خود راضى است و اگر پس از رفع نياز خود چيزى نزدش باقى ماند، آن را در راه خدا انفاق كند. اگر انسان چيزى از مردم نخواهد، پس به عبوديت براى خدا اقرار كرده ، و هر گاه نعمتى از خدا به او رسيد، او از خدا راضى است و خدا از او راضى است . خلاصه مخلص كسى است كه نسبت به همه چيزش به پروردگارش اطمينان دارد.
پيامبر اكرم : تفسير يقين چيست ؟
جبرئيل : مؤ من كارش را براى خدا انجام مى دهد، چنانكه خدا را مى بيند، و اگر او خدا را نمى بيند، همانا خداوند او را مى بيند، و ناظر و حاضر بر همه افعال و اعمال اوست .
در پايان جبرئيل امين گفت : اينها (صبر ، قناعت ، رضا ، زهد ، اخلاص ، يقين ) همه شاخه هاى توكل است.